Via google kwam ik per toeval achter dat Willem Frederik van Eeden Familie is van...

Uit het dagboek van Frederik Van Eeden... over Nella Gustowski, moeder Wout Everts en Eddie Gustowski (vader van Wim Goustovsky)

.....Dan door mijn reis naar Lugano, en het tot mij neemen van de twee kinderen Gustowski. Ik heb er veel succes mee gehad, en ze ondergebracht in Katwijk en Bussum.

Bloemlezing uit het dagboek van de Nederlandse literator (1860-1932)

donderdag 16 augustus. 1922
Maar ik vond wel troost in de gedachte van het nichtje dat ik nu besloot mee naar Holland te neemen. Een dochtertje van den blinden Poolschen eedelman de Gustowski ( uit Warschau)die met Truida’s zuster Wout was getrouwd en nu ooverleeden is, en de weduwe met vier kinderen arm achter liet. Het meisje is 14 jaar en heet Nella. Zij schijnt mij zeer ernstig en vroom van aanleg. Een lief gezicht, en ijverig, gedienstig – verlangend in een katholiek gezin te koomen. Het is me alsof ik deeze reis moest doen om dit kind. En of hier de invloed van de H.Maria werkt, aan wie ik de reis opdroeg ter bescherming.

Toen onze passen gecontroleerd werden, bleek Nella’s pas niet in orde te zijn. Wij moesten terug, en de trein reed weg met een mantel en hoed van Nella. Daar stond ik in een van die situaties waarin ik me verlamd en radeloos voel. Mijn nichtje was echter niet verlamd en ging onmiddellijk handelen. Wij zochten het Duitsche consulaat en na een ellendig half uur, waarin ik mij dood-ongelukkig voelde en allerlei schrikbeelden kreeg, werden wij geholpen en konden vertrekken. Maar onze trein met goed was lang weg. De koffers waren gelukkig nog bij ons.

Vrijdag 1 september.
Gister morgen met Nella bij den pastoor geweest. Van alle religieuze dingen is het kind op de hoogte. Zij weet het veel beeter dan wij. Mijn vrouw zei: dat kind is tienmaal roomscher dan wij. Ze is novice van de 3e orde. Ze is bij de “enfants de Marie” Jo Schipperheyn die zoo op de hoogte is van kerkelijke dingen, zei dat ze terstond had opgemerkt hoe mooi het kind bidt. Ze spreidt de vingers uit alsof ze iemand omarmt, en slaat een kruis zoo aandachtig en eerbiedig. Heel wat anders dan het vluchtig onverschillig gebaar van de anderen. Het beste en mooiste bewijs van haar echte vroomheid is wel haar blijmoedigheid. Ze is altijd tevreeden en gelukkig, ondanks alle bezwaren. En vanmorgen zei ze een prachtig woord. Ik vertelde hoe mevrouw Schipperheyn eenmaal door mij geneezen was, en nu alle heil van mij bleef wachten, alsof ik haar eeuwig kon laten leeven, of haar voor ziekte en ouderdom kon vrijwaren. Toen zei de veertienjarige Nella: is dat ook niet vaak de manier waarop wij met God omgaan, en veel te veel van Hem verwachten?” “Dit wijze woord werd zoo eenvoudig gezegd, terwijl ik samen met haar zat te ontbijten, zoo zonder eenige pose of affectatie, dat ik geheel verwonderd was. En ’t andere oogenblik is zij weer geheel kind, en lacht en springt uitbundig, zoodat ik haar terechtwijzen moet om haar uitgelatenheid.

25 december, Eerste Kerstdag
Gisteravond een treurige scene, om het oude kerkjaar mee af te sluiten. Een gevecht tusschen de twee jongens, waarbij Evert zich woedend kwaad maakte, naar zijn driftigen aard. Zij vochten heftig, en ik had moeite hen te scheiden. ▫ Ik verbood Evert toen naar de communie te gaan, na zulk een tooneel. We gingen toch alle vijf naar de Nachtmis. Truida en ik, de twee jongens en de kleine Eddie.
Ik zag Truida van de communie-bank terug koomen toen ik er heen ging. Haar gelaat had een wondere expressie van verheerlijking en bevreediging en dankbaarheid. Het was als een lichtglans om haar lieve, bleeke gezicht. ▫ Ook mij deed de communie goed. Ik was eerst koud gebleeven, toen kwam de verteedering.
Eddie is een klein, grappig ventje, dat zeer inneemend is. Maar Everts gezelschap is slecht voor hem. Evert heeft leelijke trekken in zijn karakter. Snoepachtig, diefachtig, geneigd tot allerlei kwaad. Hugo is alleen maar wat bazig, wat schreeuwerig en zwetserig, maar hij vecht met zijn gebreeken.



donderdag 28 december
Vrij goed weer, zacht. ▫ Eergister 2e Kerstdag een dineetje, met de Janssens, Truida's zuster en zwager en hun moeder. Het liep alles vlot en men amuseerde zich.
Oude vrienden van vroeger heb ik niet meer. Die oude tijd is geheel afgeslooten. Maar ik heb mijn lieve vrouw, en Carry en sommigen van mijn geestelijke vrienden. Jan van Gennep en pater de Jonge.
Gister bracht ik de Gustowski-kinderen naar den Haag en lunchte bij Woutje de Rochemont en haar moeder. Ik was kalm en vreedig gestemd en de verhouding tusschen de zusters werd beeter. Ook Wout gedroeg zich rustiger. Het zal mij benieuwen hoe moeder en kinderen het zullen vinden.
's Middags de dierentuin, de voogel-galerij en de heerlijke bloemen. Hoe mooi was dat! Hoe zou ik het genieten als ik jong en veerkrachtig was.

Zaterdag 6 januari.
Een wonderlijke phase in mijn leeven. De kleine Nella, die morgen naar ’t pensionaat gaat. Haar moeder Woutje, die van avond komt. Een slechte moeder, die wij eevenwel in huis neemen. En mijn liefde-leeven neemt toe. Ik heb veelen lief. Mijn dierbare vrouw. De lieve Nella. En ook mijn jongens die mij zoo plagen. Zij zullen tot inzicht koomen. Des avonds bezoek bij de pleegkinderen bij Woutje de Rochemont. Een typisch zelfzuchtige haagsche Dame. Nu de moeder van Nella haar niet meer bevalt nu wordt alle relatie afgebrooken. De kinderen Gustowski zijn goddank weer behouden in hun school. Ik voel toch dankbaar dat ik die zielen heb gered. Thuis wachtte mij het onheilsbericht dat Eddie door zijn moeder niet teruggebracht werd naar de school in Katwijk. Het arme kaereltje is weer onder de macht van zijn moeder. Nella's moeder. Het is door bedriegelijke middelen dat ze Eddie heeft ontvoerd. Ze beloofde hem te brengen en bleef eenvoudig weg, zonder eenig excuus. ▫ Nu eischt ze van mij het kind op, en vraagt om Nella's paspoort. Ze kan echter niets beginnen zonder toestemming van Burnel, de voogd. Ik at maandag bij Hans en Marie en sprak 's avonds met Brondgeest oover Isméa. Maandag a.s. begint hij al. Toen ik Dinsdag middag thuis kwam, waren er brieven gekoomen bij de Zusters, om Nella op te eischen. De goede menschen waren verschrikt en zenuwachtig. Ik ging hen nog des avonds gerust-stellen. ▫ Nu blijf ik voorloopig nog thuis en ga niet naar de abdij eer de zaak met Wout tot een zeekere rust en vastheid is gekoomen. Gelukkig dat ze niet lang met haar f 500. - zal toekoomen.

vrijdag 19 januari.
Ligte vorst. Grijs en stil. ▫ Gisteren een succes behaald teegenoover den Kwade. Ik had de politie in Bussum gewaarschuwd en de zusters in 't pensionaat opdracht gegeeven Nella niet uit te leeveren. Ik beriep mij op den brief van Burnel die mij schreef dat ‘every arrangement was no good’ zonder zijn toestemming. Toen begreep ook de politie-inspecteur dat hij niets beslissen kon en dus moest afwachten. Nella's moeder kwam, maar moest na een uur praten weer onverrigter zake afdruipen, tot groote vreugde van Nella. Gister ging ik naar Hans de Haan om haar advies te hooren omtrent de zaak Nella. Ik zal voorzichtig moeten optreeden.

Filmfragment: The pianist
muziek: Chopin Ballade no 1


maandag 22 januari.
Zacht voorjaarsweer. ▫ De onweerswolk drijft af. lederen dag dat Nella's moeder in Holland blijft, maakt het haar moeyelijker om met de kinderen naar Nice te gaan. De menschen van haar pension zijn fijn protestant en hebben haar dus aangemoedigd, en haar woorden geloofd. Maar de aanslag op Nella is mislukt. Wat de arme kleine Eddie doet weet niemand. ▫ Wij moogen dus God danken. Er schijnt op dat werk zeegen te rusten. Met de zaak Gustowski staat het gunstig. Het is nu vrij wel zeeker dat de moeder hier in Holland ook geen rechten heeft, weegens een oovereenkomst met Frankrijk. Burnell stuurde telegram en brieven, om de ontvoering der kinderen te verbieden, in zeer krasse woorden. Als de moeder op die wijze onrust en herrie blijft maken loopt zij kans oover de grens te worden gezet als ‘ongewenschte vreemdelinge’ Ik kon juist nog den advocaat telefoneeren en bezoeken, die mij door pater de Jonge was aangeraden. En het bleek te zijn een studie-vriend, die mij heel hartelijk ontving. Hij is Katholiek en altijd voor een goede zaak te vinden. Nu heb ik wat ik lang zocht, een sympathiek rechtsgeleerde. Zooals Jolles vroeger was, maar nu niet meer zijn kon. Ik voel dit als een vervulling van dien wensch, een groote zeegen. ▫ Hij zal de zaak onderzoeken, ze scheen hem nog al gunstig te staan. ▫ Ik begon met te zeggen dat ik zou worden aangeklaagd weegens kinderroof, of ontvoering van minderjarigen. Hij lachte daar erg om eevenals Truida deed.

Gister nog een betrekkelijk vroolijke dag. Nella was bij ons en wij waren verbaasd oover haar kennis van theologie. Ze weet er veel meer van dan Truida en ik. Ook Nella was er bij en verbaasde ons weer door haar kennis van theologische zaken. De moeder van Nella is in Parijs, met Eddie, en ze telegrafeert ‘Malade et sans argent envoyez cent florins’. ▫ Dit richt ze aan oom Hudig en deeze zendt haar de f 100. -. ▫ Welzeeker! zoo gaat het best, van tijd tot tijd een telegrammetje ‘Malade et sans argent’ en dan zal de familie wel opdokken.

Koude N. wind. Helder. ▫ De Paaschdagen, en mijn verjaardag, zijn genoegelijk voorbijgegaan. Het huis vol. Nella, Martha, Marietje Hans. ▫ Mijn somberheid was veel verbeeterd. Ik deed een wandeling met Nella. De moeder is blijkbaar beezig geweest mij te belasteren, als zou ik verliefd zijn op dat vroome kind, hetgeen greetig oovergenoomen is door Tine de Kruyff. 12 uur bij den zwager, in de duffe, kleinsteedsche atmosfeer. 's Middags Nella bij ons met haar steeds vroolijk humeur en spraaksaamheid



Boek trots verbrijzeld:
Naarmate Van Eeden ouder werd en geestelijk meer achteruitging, kreeg hij steeds meer moeilijkheden met zijn kinderen. Zijn pleegdochter Nella, van wie hij overdreven verwachtingen had, werd in de loop der jaren een twistpunt tussen hem en zijn vrouw. Hij wandelde vaak met het meisje. Zijn omgang met haar was hartelijk en niet gespeend van pedagogische eros. Omdat ze blijk had gegeven van tekentalent, had Van Eeden gezorgd dat ze in Amsterdam op een tekenschool kon. Er bestaat een vrij geslaagde tekening van Van Eeden, gemaakt door Nella. Truida kon Nella’s temperament niet velen en was waarschijnlijk ook jaloers. Nella verzette zich in 1927 hevig tegen het feit dat ze het huis uit moest en naar een kostschool diende te vertrekken. Van Eeden veroordeelde het optreden van zijn vrouw; hij vond het hard en puriteins. Eind 1927 ontstond er een dusdanige ruzie tussen Truida en Nella dat Nella het huis verliet en volkomen uitgeput in het ziekenhuis moest worden opgenomen. Later zou er weer een verzoening plaatsvinden.

Op 27 september 1927 noteerde hij in zijn dagboek Mijn hut beantwoordt aan zijn bestemming. Ieder middag, na de maaltijd ga ik ½ uur in aandacht, en kom er getroost van daan. Soms ontmoet ik daar Truida, soms niet. Gister snikte ik er hevig. En ik dacht aan Nella en Martha en de gedachten aan beiden ontroert mij diep. Ik zie nu duidelijk mijn mis-greep, en mijn misdaad. Tegenover Magda heb ik zwaar gezondigd. Van vergeving is vooreerst geen sprake. Dat zal wel ontzettend lang duuren en daar is de bron der tranen. Ik weet dat mijn verlosser leeft – Dus op redding hoop ik vast. Maar wanneer? Hoe vreeselijk lang moet de boete duuren? Dit is geen eigenwijs bedenksel, het is de straf die zich iederen zondag herhaalt, die iederen morgen weer met dezelfden smart zich verheft. Betsy heeft mij vooral verwart en verbijstert. Teegenover Nella heb ik ligt gezondigd, maar de pijn is grievend en geeft mij droefenis. Teegenover Betsy heb ik ook gezondigd, heftig, ten koste van anderen. Martha vooral. Teegenover Truida heb ik veel goeds gedaan, ook ten koste van anderen. Daar is mijn rekening nog ’t meest effen. Dit klopt met de feiten - dit is de toestand der waarheid. God vergeeft mij, maar niet van den eenen dag op de andere. Ik moet alles uitboeten en het gaat volgens heilige orde en wet. Jezus is de voorspraak, zijn liefde moet ons helpen. De depressieve Van Eeden, wiens leven steeds meer in het teken van boetedoening kwam te staan, treurt hier duidelijk over erotische escapades en zijn menselijke tekortkomingen.